Naar Otterlo en terug

In deze tekst is het een mooie nazomerdag.
De weerapp toont een vette lokworst vol opklaringen vanuit De Bilt.
Vandaag gaan onze kilometers over fietspaden van beton en asfalt via Hoog Buurlo en Hoenderlo naar Otterlo en weer terug.
We hebben versnellingen en elektra.
Bos en hei, zandverstuiving.
Het is te doen.

We zijn een verloren generatie met de vage herinnering aan het verhaal van stoere staaltjes grootouder uit de jaren twintig/dertig van de vorige eeuw.
Hun zware, zwarte fietsen met terugtraprem.
Hun zwoegen over zandpaden.
Hun kijk zo deden we dat.
Hun moed in mijn schoenen.

[ Ondertussen, op een zomerdag in negentienzoveelentwintig ]

Bij zonsopgang waren ze opgestaan.
Ontbijt.
De pensionhoudster had brood gesmeerd en de thermosflessen gevuld met verse thee met melk en suiker. Zes appels.
De banden hadden ze extra hard opgepompt en de bruine fietstassen gevuld met leeftocht, een kleed om onderweg op te zitten en een routekaart, waarop in potlood aangedikt  de geplande route  langs Orden, Hoog Buurlo, Gerritsflesch, Harskamp, Otterlo, Hoenderloo, Beekbergen en Ugchelen.

Dan vertrekken ze: mijn grootvader Menno met grootmoeke Willemke en, als derde wiel, Antje, Menno’s ongetrouwde zus.
Ze knarsen door het grind van de oprit van het pension en verdwijnen over klinkerwegen via Orden het bos in.

De weg wordt beukenlaan met karrenspoor en af en toe moeten ze afstappen; de weg is te steil, er is een modderplas, ze lopen vast in rul zand.
Af en toe wordt er iets gezegd over wat er te zien is aan natuur en verder klinkt alleen wind door bomen.
Soms zingt een vogel en Antje kent de naam.
Iets krakt een tak. Een andere tak valt, buiten beeld.
Alles klinkt ruim hier in het bos.

Ongemerkt volgt na bos een heideveld met vennetje, wat kale zandduinen, een stuk onbestemde ruigte, verspreide akkers met voederbieten en aardappels.
En weer bos, nog eens hei en zand.
‘Er is meer bos dan ik had gedacht,’ zegt de één.
‘Maar ook meer akkers,’ zegt de ander.
‘En dat wéér!,’ geniet de derde. ‘Meer zon.’

Er ontstaat een meningsverschil over het lezen van de kaart. Wat is de weg naar Otterlo?
Kaart ondersteboven, kwartslag gedraaid. Hoe langer ze erover praten, hoe minder ze herkennen.
Mokkend vervolgen ze hun weg tot ze een koolaspaadje zien, dat naar een krakkemikkig boerderijtje leidt. Het ligt aan de rand van iets wat een dorpje lijkt.
Voor de boerderij zit een oude man, die ze de weg zouden kunnen vragen.
Bij het bakhuis zien ze de meid. Ik denk dat ze iets aan het schrobben is, maar dat vertelt het verhaal niet.
Ze stappen af en lopen achter elkaar met de fiets aan de hand het pad op.
De man ziet hen naderen. Een blik vol wantrouwen.

Menno begint voorzichtig een gesprek met de keuterboer, die toch wel vriendelijk blijkt. Door de staar bekijkt hij de wereld met achterdocht.
Nog voordat ze hem naar de weg naar Otterlo kunnen vragen, nodigt de ouwe hen uit voor een borrel binnen Hier neemt het gesprek een onaangename wending.
Natuurlijk slaat Menno die borrel verontwaardigd af en leest de boer de les over ellende door drankmisbruik, de noodzaak van geheelonthouding en de strijd voor de verheffing van de arbeidersklasse. Zijn strijd!
Willemke staat pal achter haar Menno en legt op hoge toon alle ellende bij K’s als kroeg, kazerne, kerk en kapitaal. En bij de hoge heren niet te vergeten.

De boer slaat terug met Bijbelteksten en herinnert de indringers eraan hoe ooit heidense rooien onder een  ‘hop, hop, hop, hang de socialisten op!’ met hooivork, sikkel, bijl of bats het dorp uit waren gejaagd. Nooit meer gezien! Er was zelfs een rode dominee bij geweest. En dat ze nu maar moesten maken dat ze wegkwamen, want anders zou hij zíjn dominee erbij halen. Een kwaaie!
Naar de weg wordt niet meer gevraagd.

Antje houdt zich ondertussen afzijdig van het gedoe.
Zij was direct op de meid toegelopen. Een forse meid met rode wangen. Zo zag zij ze graag. Ze had haar gevraagd naar de kippen en de varkens, ze had die geprezen en de kippen vergeleken met die van Trui van Oebele, waar ze heel goed vanaf kwamen. Zei ze.

Antje wordt geroepen en de drie lopen met de fiets aan de hand het erf af en willen bij het landweggetje weer opstappen. De meid komt snel achter hen  aangelopen en wijst Antje nu nog meer blozend de weg en rent weer terug naar de boerderij waar de boer haar scheldend opwacht.

Het blijkt de juiste weg want uiteindelijk komen ze in Otterlo.
Hier is het koffiehuis met de pluche kleedjes vol brandvlekken op de tafels.
Ze eten hier pannenkoeken. Spek, stroop.

Op de terugweg weet Menno ineens dat hij hier eerder in de buurt moet zijn geweest, bij het Troelstra-oord, maar hoe hij daar precies moet komen weet hij niet, want het staat niet op zijn kaart.
Daar was hij ooit op een congres van de partij geweest. Erg ongemakkelijk, als enige Fries met de mond vol tanden tussen al die goedgebekte Hollanders.
Hij denkt hieraan, maar zegt niets. Hij praat niet graag over scheve situaties, waar hij zich de mindere voelt.

‘Kijk ,een havik!’
‘Is dat geen lariks?’
Lekke band, door Antje geplakt.
‘We nemen de grote weg.’
‘Laten we hier gaan zitten.’
De thee is ondertussen koud geworden.

Mierennest.

‘Ik loop een stukje, wat jullie doen moeten jullie weten.’
Ze lopen een stukje, alle drie, zwijgend. Ieder denkt zich weg uit dit moment.
De weg klimt.
Bovenaan de heuvel stappen ze weer op en laten zich zonder trappen de helling af rollen.

Willemke kijkt naar Menno met bewondering. Misschien noem je dat verliefd, wie weet wat dit woord betekent in haar hoofd. Hij is haar nummer één en zo zal later blijken levenslang. Ze heeft nog geen moment gedacht aan haar twee dochters thuis.

Antje denkt aan de boerenmeid en aan haar meisjes van de huishoudschool waar ze les geeft in nuttige handwerken. Ze heeft een warm gevoel in haar buik.

Apeldoorn.

Een jaar later gaat Antje alleen terug naar dezelfde omgeving.
Ze schrijft een ansichtkaart van de Loenense waterval naar Menno en Willemke.
Hierop de tekst: ‘Het is hier erg mooi. Ik heb nog niet gevonden, waar ik naar zoeken zou, maar houd goede moed.’

Loenense waterval 1920

Loenense waterval 1920

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: